چشمانداز
آینده شهرها با «حملونقل پاک»
حملونقل سبز به مجموعهای از شیوههای جابهجایی گفته میشود که کمترین آسیب را به محیطزیست وارد میکنند. استفاده از وسایل حملونقل عمومی، دوچرخه، پیادهروی، خودروهای برقی و هیبریدی و همچنین توسعه زیرساختهای هوشمند شهری از مهمترین مصادیق حملونقل سبز بهشمار میروند. بهگزارش مهر؛ کارشناسان محیطزیست معتقدند بخش قابلتوجهی از آلودگی هوای شهری، مستقیماً ناشی از تردد وسایلنقلیه شخصی است؛ بنابراین هر اقدامی که بتواند وابستگی شهروندان به خودروهای شخصی را کاهش دهد، گامی مؤثر در مسیر داشتن شهری سالمتر خواهد بود. حمد طاهری (رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیطزیست) دراینباره گفت: باتوجهبه روند کلی امسال و تمرکز بر شعار محوری هفته که نوسازی ناوگان حملونقل است، اگر وضعیت کلانشهرهای کشور را ازنظر منابع انتشار آلایندهها بررسی کنیم، بهوضوح میبینیم که در برخی شهرهای بزرگ مانند تهران و مشهد، منبع غالب آلودگی هوا ناوگان حملونقل است. وی ادامه داد: بهعنوانمثال، در شهر تهران حدود ۶۰ درصد انتشار ذرات معلق و نزدیک به ۸۰ درصد گازهای آلاینده ناشی از منابع متحرک و ناوگان حملونقل است. اگرچه در برخی شهرها سهم منابع ساکن افزایش پیدا کرده، اما همچنان منابع متحرک نقش عمده و شاخصی در تولید آلایندهها دارند؛ بنابراین، در هر برنامهای که برای کاهش آلودگی هوا در کلانشهرها دنبال میشود، حتماً باید به موضوع ناوگان حملونقل توجه ویژهای داشت. رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیطزیست درباره نوسازی ناوگان فرسوده گفت: در حوزه مدیریت ناوگان حملونقل، سناریوهای مختلفی قابلطرح است؛ ازجمله گسترش حملونقل عمومی، ارتقای نظارت بر معاینه فنی خودروها، بهبود نظارت بر تولید وسایلنقلیه و درنهایت، اسقاط و نوسازی ناوگان فرسوده. دراینمیان، اسقاط ناوگان فرسوده از اهمیت بسیاربالایی برخوردار است، چراکه اینموضوع بهطور همزمان به دو چالش مهم کشور یعنی ناترازی سوخت و آلودگی هوا مرتبط است. وی اظهار کرد: بهطور مشخص، در شهر تهران حدود ۸ درصد ناوگان سواری فرسوده است، اما همینمیزان، ۳۸ درصد آلایندگی اینبخش از منابع متحرک را تولید میکند. بهعبارتدیگر، هر خودروی فرسوده حدود ۹ برابر یک خودروی نوشماره آلایندگی دارد و بیش از دوبرابر مصرف سوخت یک خودروی مشابه جدید را بهخود اختصاص میدهد. این آمار بهروشنی نشان میدهد که اسقاط و نوسازی ناوگان باید یکی از اولویتهای اصلی کشور باشد. احمد طاهری افزود: پس از اجرای قانون هوای پاک تا ابتدای سال ۱۴۰۳، درمجموع حدود ۲۰۰ هزار خودروی فرسوده ازردهخارج شده است. در سالهای ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، تنها حدود ۱۵ هزار وسیلهنقلیه اسقاط شد، درحالیکه درهمینبازه زمانی، نزدیک به دومیلیون خودرو به ناوگان حملونقل کشور اضافه شد؛ موضوعی که بهمعنای افزایش مصرف سوخت، افزایش تولید آلودگی و بالارفتن غلظت آلایندهها در کلانشهرهاست. وی درباره توجه ویژه دولت چهاردهم به هوای پاک گفت: بااینحال، دولت چهاردهم توجه ویژهای به موضوع حملونقل داشته و از نخستین جلسات کارگروه ملی هوای پاک، اینمسئله را در دستورکار قرار داده است. نتیجه اینرویکرد، شکستهشدن رکورد اسقاط سالانه در سال ۱۴۰۳ بود، بهطوریکه حدود ۳۵۰ هزار خودرو از چرخه تردد خارج شد و از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون، مجموع اسقاطها به بیش از ۵۰۰ هزاردستگاه رسیده است. طاهری درپایان اظهار کرد: با وجود ایناقدامات، همچنان نیازمند توجه و تمرکز بیشتری بر نوسازی ناوگان حملونقل هستیم و اینموضوع باید بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی همه دستگاههای اجرایی دنبال شود. بههمیندلیل، نامگذاری امسال با محوریت نوسازی ناوگان حملونقل انجام شده تا اهمیت اینموضوع بیشازپیش یادآوری و زمینه اقدامات مؤثرتر فراهم شود. شهرهای پیشرو در جهان نشان دادهاند که سرمایهگذاری در حملونقل سبز، یک هزینه اضافی نیست، بلکه سرمایهگذاری برای آینده است. کاهش آلودگی، افزایش نشاط اجتماعی، بهبود سلامت عمومی و حتی رشد اقتصادی، از جمله دستاوردهای حرکت بهسوی سامانههای حملونقل پایدار است. اگرچه چالشها و محدودیتهایی دراینمسیر وجود دارد، اما هفته هوای پاک و روز حملونقل سبز یادآور ایننکته است که تغییر از قدمهای کوچک آغاز میشود؛ از انتخاب یک مسیر پیادهروی کوتاه گرفته تا استفاده بیشتر از وسایل حملونقل عمومی. «حملونقل سبز؛ نفس تازهای برای شهر» شعاری است که تحقق آن نیازمند عزم جدی، برنامهریزی دقیق و مشارکت همگانی است. هوای پاک، حق نسل امروز و فرداست و رسیدن به آن، بدون تغییر در شیوههای جابهجایی شهری ممکن نخواهد بود. شاید امروز بهترین زمان باشد تا هرکدام از ما، سهم خود را در تازهتر شدن نفسهای شهر ادا کنیم.