رشد ۲۰برابری تحصیلات عالی زنان ایرانی
در چهلوهفتمین سالروز پیروزی انقلاب اسلامی، قدرت ایران را میتوان در حضور بیبدیل زنان در مراکز علمی و آموزشی جست. نظامی که با بازتعریف تربیت زن مسلمان، هم از ظرفیتهای او برای پیشرفت کشور استفاده کرده و هم با حمایت قانونی، کرامت او را پاس داشته است. آماری که در هیچجای جهان مشابه آن یافت نمیشود. بهگزارش محدث تکفلاح (فارس)؛ درطول سالهایی که از پیروزی انقلاب میگذرد، ایران یکی از چالشبرانگیزترین دورههای تاریخی خود را از سر گذرانده؛ از جنگی تحمیلی تا تحریمهای فلجکننده و فشارهای بینالمللی گسترده. بااینوجود، جمهوری اسلامی ایران نهتنها پابرجا مانده که در عرصههای مختلفی به دستاوردهای ملموس و قابلسنجش دستیافته است. یکی از برجستهترین اینعرصهها، حوزه آموزش؛ و خاصه جایگاه زنان دراینحوزه است. برخلاف روایتهای رسانههای معاند، دادههای رسمی و گزارشهای معتبر بینالمللی نشان میدهد ایران توانسته است در شرایطی پیچیده، دستاوردی تاریخی را در ارتقای شاخصهای آموزشی زنان و حضور اجتماعی آنان محقق کند. این گزارش برمبنای آمارهای رسمی و مقایسههای تطبیقی، مروری است بر این دستاوردها که فارغ از شعار، تصویری کمی از یک تحول ساختاری در عرصه علم و آموزش زنان ایران ارائه میدهد. مثلاً: رفع کامل شکاف جنسیتی در ثبتنام مقاطع ابتدایی و متوسطه، رشد ۲۰ برابری ضریب نفوذ آموزش عالی در بین زنان (از ۰.۲۸درصد به ۴.۷درصد)، حضور ۵۶درصدی زنان در دانشگاههای دولتی، افزایش سهم هیئتعلمی زن به بیش از ۳۳.۳درصد در دانشگاهها. نرخ باسوادی زنان (گروه سنی ششسالبهبالا) از ۴۸درصد در سال ۱۳۵۵ به ۸۶.۸درصد در ۱۳۹۹ رسیده است. تفاوت نرخ باسوادی زنان و مردان از ۲۳.۴واحددرصد در ۱۳۵۵، به کمتر از هفت واحددرصد کاهشیافته است. ۸۰درصد فعالیتهای سوادآموزی در مناطق روستایی به زنان اختصاصیافته است. سهم زنان از دانشجویان کشور: از ۲۸درصد در سال ۱۳۵۷ به ۵۶درصد در دانشگاههای دولتی رسیده است. رشد تعداد دانشجویان زن: از ۱۸.۷۶۰ نفر پیشازانقلاب به حدود ۱.۸میلیوننفر در سالهای اخیر. زنان ۵۸۸.۵۰۲نفر از ۹۷۷.۴۶۰ داوطلب کنکور ۱۴۰۲ را تشکیل میدهند (۶۰درصد). حضور ۶۳درصدی زنان در کنکور ۱۴۰۴ که با تفکیک هر رشته: ۷۷درصد زنان در کنکور هنر ۱۴۰۴، ۶۸درصد زنان در کنکور تجربی ۱۴۰۴، ۶۵درصد زنان در کنکور انسانی ۱۴۰۴، ۶۷درصد زنان در کنکور زبان ۱۴۰۴. سهم زنان در هیئتعلمی دانشگاهها: از کمتر از ۱۰درصد به ۳۳.۳درصد افزایشیافته است. زنان ۳۴درصد اعضای هیئتعلمی دانشگاههای علومپزشکی را تشکیل میدهند. ۱۸.۸۶۳ مدیر زن در نظام آموزشوپرورش کشور فعال هستند. نرخ ثبتنام خالص دختران در مقطع ابتدایی: ۹۸.۲۲درصد (سال ۹۹-۹۸)/ آموزش رایگان اجباری تا پایان دوره متوسطه برای همه (اصل ۳۰ قانون اساسی)/ افزایش دسترسی زنان به ۷۸۴ رشته فنی و مهندسی. نرخ رشد باسوادی زنان ایران (۵۷.۸درصد) نسبت به میانگین جهانی (۱۲.۷درصد) در چهاردههگذشته. سهم هیئتعلمی زن در ایران (۳۳.۳درصد) بالاتر از میانگین بسیاری از کشورهای اروپایی است. حضور ۵۶درصد زنان در آموزش عالی ایران درمقایسهبا ۳۰درصد ریاست کالجها توسط زنان در آمریکا. رفع محدودیتپذیرش دختران در رشتههای دانشگاهی (تصویبنامه ۱۳۶۸)/ آموزش رایگان و اجباری تا پایان دوره راهنمایی (آییننامه ۱۳۸۳)/ حق تحصیل زنان تا بالاترین سطوح علمی (منشور حقوق و مسئولیتهای زنان)/ براساس شواهد آماری، جمهوری اسلامی ایران در چهاردههگذشته با اجرای سیاستهای عادلانه آموزشی و تخصیص منابع به مناطق محروم، نهتنها شکاف جنسیتی تاریخی در آموزش را از بین برده؛ بلکه زنان را به موتور محرک پیشرفت علمی کشور تبدیل کرده است. دستاوردهای کمی و کیفی در حوزه سوادآموزی، حضور در آموزش عالی و تصدی موقعیتهای علمی، الگویی موفق از ارتقای کرامت زن در چارچوب ارزشهای اسلامی-ایرانی ارائه میدهد که در مقایسههای جهانی نیز درخشان است.