کد خبر:
406794
| تاریخ مخابره:
1404 چهارشنبه 10 دي -
11:02
۲۰۲۵؛ سالی پر از شوک برای اقتصاد جهانی
اقتصاد جهانی درحالی بهپایان ۲۰۲۵ نزدیک شد که تحتتأثیر تشدید تعرفهها و اقدامات حمایتگرانه آمریکا، تنشهای مداوم ژئوپلیتیکی و بازارهای مالی بیثبات، سالی پرتلاطم را سپری کرده است. بهگزارش زهرا وثوقی (ایسنا)؛ بااینحال، ابتکارهایی برای تنوعبخشی به تجارت، تعمیق مشارکتهای منطقهای و اعمال تطبیقهای اقتصادی هدفمند، ظرفیت اقتصاد جهانی را برای مقاومت در برابر امواج شوک تقویت کرده و نشانگر تابآوری است که حتی در بحبوحه عدمقطعیت عمیق نیز پابرجاست. اقتصاد جهانی که در زیر فشارهای شدید، تابآوری نشان داده، در یک دوراهی اساسی قرار دارد، زیرا جهان با یک ضرورت فوری برای واسنجی برای رشد آینده روبرو است. از زمان بازگشت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به کاخ سفید، واشنگتن دور جدیدی از اقدامات تعرفهای یکجانبه را با تناوب فزایندهای اعمال کرده و میانگین مالیات بر واردات آمریکا را از ۲.۴ درصد در اوایل سال، به نزدیک به ۱۸ درصد رسانده که بالاترین سطح از دهه ۱۹۳۰ است. بااینحال، تعرفههای بالا، نه رقابتپذیری صنعتی آمریکا را تقویت کرده و نه مشکلات ساختاری آنرا برطرف کرده است. درعوض، این تعرفهها اثرات موجی ایجاد کردهاند که بسیارفراتر از مرزهای آمریکا طنینانداز میشود. در داخل آمریکا، پیامدهای داخلی در افزایش قیمتها، رشد هزینههای تجاری، کاهش رفاه مصرفکننده و افزایش تورم مشهود است که همگی بر رشد اقتصادی تأثیر گذاشتهاند. کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) در گزارشی که اوایل ماه جاری توسط منتشر شد، پیشبینی کرد رشد اقتصادی آمریکا در سال ۲۰۲۵، به ۱.۸ درصد و در سال ۲۰۲۶، به ۱.۵ درصد کاهش یابد که نسبت به میانگین ۲.۵ درصد بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ کاهش یافته است. در اروپا، تعرفههای جدید آمریکا بر فولاد، آلومینیوم و خودرو، حاشیه زنجیره تأمین را کاهش داده و رقابتپذیری را تضعیف کرده و باعث شده است که شرکتها سرمایهگذاری را بهتأخیر بیندازند و در برنامههای تولید تجدیدنظر کنند، بهطوریکه آنکتاد نرخ رشد اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ را ۱.۳ درصد پیشبینی کرد. در آسیا، ژاپن نیز تحتفشار قرار گرفته و صادراتش به آمریکا از آوریل، بهمدت هفتماه متوالی نسبت به سال گذشته کاهش یافته است، زیرا تعرفههای آمریکا بر واردات خودرو، همچنان مانع ارسال میشود. کسری تجاری فزاینده و تضعیف ین، فشارهای بیشتری را بر اقتصاد ژاپن وارد کرده است. لوز ماریا د لا مورا، مدیر بخش تجارت بینالملل و کالاهای آنکتاد گفت: «این تعرفهها عدمقطعیت زیادی ایجاد کردهاند که نهتنها بر واردات آمریکا از نقاط مختلف جهان، بلکه بر رشد تجارت در سطح جهانی نیز تأثیر میگذارد.» او گفت: «ایننوع عدمقطعیت معمولاً بر سرمایهگذاران، شرکای تجاری و همچنین بر نحوه عملکرد زنجیرههای تأمین تأثیر میگذارد». ازآنجاییکه بزرگترین واردکننده کالاهای جهان بهطور یکجانبه تعرفهها را افزایش میدهد، کشورهای آسیبدیده اغلب چارهای جز واکنش مشابه ندارند و اینامر تجارت جهانی را درمعرضخطر یک مارپیچ نزولی قرار میدهد. بااینحال، سال ۲۰۲۵ تاحدودی کمترازآنچه تصور میرفت، ناامیدکننده بود. تجارت جهانی همچنان به رشد خود ادامه داد، بیکاری در اکثر مناطق پایین ماند و بازارهای سهام، سال دیگری از رشدهای قابلتوجه را ثبت کردند. صندوق بینالمللی پول (IMF) در اکتبر، پیشبینی رشد جهانی خود را برای ۲۰۲۵، به ۳.۲ درصد افزایش داد که ۰.۲ درصد بیشتر از گزارش ژوئیه این نهاد بود. این وامدهنده جهانی در گزارش خود خاطرنشان کرد بازبینی صعودی نرخ رشد، تاحدودی بهدلیل واردات کالاهایی بود که درپاسخبه تعرفههای آمریکا، سازماندهی مجدد سریع زنجیرههای تأمین، مذاکرات تجاری و تلاشهای کلی کشورها برای بازنگهداشتن سیستم تجارت جهانی، در صف مقدم قرار گرفتند. همکاریهای اقتصادی منطقهای در سال ۲۰۲۵، بهویژه در میان کشورهای جنوب جهان، شتاب بیشتری گرفت. ورود اندونزی به بریکس، همراه با گسترش تجارت و همکاری زنجیره تأمین تحت چارچوب توافقنامه تجارت آزاد چین-آسهآن ۳.۰ و اجرای عمیقتر منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا، بهعنوان مجموعهای از نکات برجسته کلیدی، بارز است. این تحولات، تمایل گستردهتر کشورها برای دستیابی به ثبات ازطریق تعامل اقتصادی هماهنگتر را برجسته میکند. طبق دادههای آنکتاد، انتظار میرود تجارت جهانی در سال ۲۰۲۵، حدود هفتدرصد رشد کند که توسط شرق آسیا، آفریقا و تجارت جنوب-جنوب هدایت میشود. تجارت جنوب-جنوب بهتنهایی تقریباً هشتدرصد افزایش یافته است. کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بینالمللی پول گفت: «آنچه ما میبینیم، انعطافپذیری قابلاثبات در جهان است؛ اما ما همچنین میگوییم که اکنون زمان عدمقطعیت استثنایی است و خطرات نزولی هنوز بر پیشبینیها غالب هستند. پس مراقب باشید، خیلیراحت نباشید». با رسیدن به سال ۲۰۲۶، بسیاری از کارشناسان انتظار دارند که رشد جهانی بهطور گسترده منعکسکننده سال ۲۰۲۵ باشد، البته در یک اقتصاد جهانی که بهطور فزایندهای چندپاره شده است. فشارهای تورمی، نرخ بهره بالا در اقتصادهای پیشرفته و تنشهای ژئوپلیتیکی مداوم قرار است بر توسعه فشار وارد کنند. درهمینحال، روند فزاینده بهسمت فناوریهای جدید و اقدامات محرک هدفمند در بسیاری اقتصادها احتمالاً از ثبات حمایت میکند و چین همچنان یک لنگر کلیدی است. طبق آخرین پیشبینی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، رشد تولید ناخالص داخلی جهانی از ۳.۲ درصد در سال ۲۰۲۵، به ۲.۹ درصد در ۲۰۲۶ کاهش مییابد. باتوجهبه این پیشینه، برخی تحلیلگران بهدلیل درگیریهای ژئوپلیتیکی حلنشده و همچنین بهایندلیلکه اقتصاد جهانی در دوراهی چگونگی واکنش به افزایش چندپارگی قرار دارد، سال ۲۰۲۶ را سال «صبر و انتظار» توصیف میکنند. براساس گزارش خبرگزاری شینهوا، درحالیکه اقتصاد جهانی ایندوره تردید را پشتسر میگذارد، کارشناسان خاطرنشان کردند که انتظار میرود اقدامات آمریکا که ریشه در یکجانبهگرایی دارند، محدودیتهای خود را بهطور فزایندهای آشکار کنند و سرمایهگذاران را به ارزیابی مجدد استراتژیهای بلندمدت وادارند؛ و چین، با سیاست درهای باز و تعهد بالای خود به حفاظت از تجارت آزاد و جهانیشدن اقتصاد، فرصتهای جدید رشد و ارتقاء صنعتی را برای اقتصادهای سراسر جهان فراهم و روند حرکت بهسمت استراتژیهای قابل پیشبینیتر و مشارکتیتر را تقویت میکند.