آخرین خبرها
خبرهای پربیننده
چرا سفر «آل‌سعید»مهم است؟
کد خبر: 333275 | تاریخ مخابره: ۱۴۰۲ دوشنبه ۸ خرداد - 06:45

دستورکار سلطان در تهران

چرا سفر «آل‌سعید»مهم است؟

یک‌سال پس از سفر آیت‌الله رئیسی به مسقط، تهران دیروز میزبان سلطان عمان بود و این سفر در صدر تحلیل‌ها و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای و سیاسی. دستورکار گفت‌وگوها هم از روابط دوجانبه تا پرونده‌های میانجیگرانه گسترده است. به‌گزارش ایرنا؛ «هیثم بن طارق آل‌سعید» پادشاه عمان به دعوت رسمی رئیس‌جمهوریی ایران روز یکشنبه مهمان آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی بود. آیت‌الله رئیسی دوم خردادماه سال گذشته در صدر هیئت عالی‌رتبه سیاسی و اقتصادی به عمان سفر کرد و استقبال قابل‌تأمل سلطان عمان از وی در پای پرواز، نشان داد که سیاست همسایگی دولت مورد استقبال مقامات عمان قرار گرفته است. گفت‌وگوهای دوجانبه میان مقامات دو کشور به‌ویژه وزرای خارجه و سفرهای دوجانبه هم از تداوم این استقبال حکایت داشت و دیدار امروز آل سعید هم تأکید دوباره‌ای بر روابط عمیق میان تهران و مسقط دارد.

آل‌سعید و ادامه قاموسِ آل‌قابوس
سلطنت عمان و سلطان قابوس، پادشاه فقید این کشور گرچه همیشه همسایگانی قابل‌اعتماد در منطقه برای جمهوری اسلامی ایران بودند اما این همسایه خوب دستکم از ابتدای دهه ۹۰ شمسی، نقشی فراتر در تعاملات ایران و جهان، به‌ویژه غرب برعهده گرفت. سال ۹۰، در دوران حکمرانی سلطان قابوس و در بحبوبه بن‌بست‌سازی غرب در روند پرونده هسته‌ای ایران، عمان تصمیم‌ گرفت در مسیر شکستن این بن‌بست پیش‌قدم شده و میانجی برخی تبادل‌نظرها میان ایران و آمریکا شود و این میان منابع بسیاری بر یک نام مشخص در عمان تصریح داشتند و آن نام، «سالم بن‌ناصر الاسماعیلی» مشاور ویژه سلطان قابوس بود. این نقش‌آفرینی به‌ویژه پس از آغاز روند گفت‌وگوهای ایران و غرب و امضای برجام، ادامه یافت و آل‌سعید هم تصمیم گرفت راه آل قابوس را ادامه دهد و در فصل‌های دیگر همان نقش میانجیگرانه را در مقام سلطان جدید ایفا کند. پرونده روابط ایران و عربستان، فصل تازه سریال میانجیگری عمان بود و سه دوره گفت‌وگوهای برگزار شده میان مقامات تهران و ریاض در مسقط، بنیان توافقی را نهاد که در پکن نهایی شد و به هفت‌سال تنش و سردی در روابط دو کشور مسلمان پایان داد. فصل سوم این سریال هم براساس شواهد موجود با موضوع تسکین روابط ایران و مصر خواهد بود تا عمان همچنان همسایه قابل‌اعتماد و اعتنای ایران در مرزهای جنوبی باشد. مسقط در کنار تلاش‌های اقتصادی که برای رسیدن به پایتخت‌های هم‌جوار دارد، مشتاق است از رهگذر استراتژی‌های سیاسی هم توسعه اقتصادی را تقویت کند و درچنین‌شرایطی طبیعی است علاوه‌بر حسن هم‌جواری با ایران، درجهت تأمین منافع دوجانبه گام بردارد؛ شهره شدن به ریش‌سفیدی و میانجیگری صلح‌طلبانه ظرفیت‌های بالقوه، این سلطان‌نشین خلیج‌فارس را هم به همسایگان و هم به جهان خواهد شناساند و مسقط در پس تلاش‌های دیپلماتیک خود در منطقه نیم‌نگاه امیدوارنه‌ای هم به این مهم دارد.

گمانه‌هایی درباره اهداف سفر
سفر پادشاه عمان به ایران در مقام بالاترین مسئول این کشور، باتوجه‌به پیشینه اشاره‌شده، با سفر مقاماتِ دیگر کشورها متفاوت است و دلیل افزایش تحلیل‌ها هم همین تفاوت؛ دستورکار و محور گفت‌وگوهای مقامات عمان و ایران همیشه در صدر گمانه‌ها قرار داشته و این‌بار هم قرار دارد. محور رایزنی‌های هیثم بن طارق آل سعید با مقامات ایران را می‌توان در دودسته قرار داد؛ دسته نخست آنچه مربوط به نقش میانجیگرانه عمان در روابط ایران با دیگر کشورهاست و دسته دوم روابط دوجانبه و موضوعات مربوط به آن. گرچه بیشینه تمرکز دولتمردان در ارتباط با کشورهای منطقه، تثبیت و تحکیم و گسترش محورهای دسته دوم است اما جذاب و مهم بودن دسته نخست هم از دید بسیاری از تحلیلگران غیرقابل‌انکار است. تبادل زندانیان، پرونده مذاکرات رفع تحریم‌ها و روابط ایران با کشورهای منطقه به‌ویژه مصر در صدر گمانه‌زنی‌های دستورکار سلطان عمان در ایران قرار داد. میانجیگری عمان در تبادل زندانیان میان ایران و بلژیک و آزادی «اسدلله اسدی» دیپلمات ایرانی از یک‌سو قاطعیت و پیگیری دولت در حل این پرونده را نشان داد و ازسوی‌دیگر بر ظرفیت مسقط در این حوزه مهر تأیید دیگری بود تا گمانه‌ها، تداوم این رویکرد را پررنگ‌تر نشان دهند. همان‌گونه که اشاره شد، آغاز ماراتن مذاکرات هسته‌ای ایران با جهان از مسقط بود و در هر دوره‌ای هم که گره خورد، عمان در صدر بازکنندگان این گره ارزیابی می‌شد و دقیقاً به‌همین‌دلیل هر تماس و سفر و حرکتی میان دو کشور، به‌نوعی به موضوع مذاکرات و پرونده هسته‌ای ایران هم مرتبط و منتهی می‌شود. سفر امروز پادشاه عمان به ایران هم به استناد برخی اظهارنظرهای چند روز گذشته می‌تواند بر دامنه این گمانه‌زنی‌ها بیافزاید، جایی که «ند پرایس» سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در واکنش به سفر پادشاه عمان به تهران از رایزنی با ایران درباره موضوعات دور و نزدیک سخن گفته و «حسین امیرعبداللهیان» وزیر امورخارجه ایران هم از تبادل غیرمستقیم پیام با آمریکایی‌ها و پیشرفت‌های خوب دراین‌زمینه خبر داده است. بااین‌همه اما باتوجه‌به مواضع روشن جمهوری اسلامی ایران در حوزه مذاکرات رفع تحریم‌ها و ایستادن بر سر اصول خود، گمانه‌زنی‌ها در این حوزه با احتیاط بیشتری صورت می‌گیرد. آنچه مذاکرات رفع تحریم‌ها چشم‌به‌راه آن است، تصمیم و اراده سیاسی غرب در مواجهه با حقوق جمهوری اسلامی در این پرونده است. درنهایت کیفیت روابط ایران با کشورهای منطقه و همسایگان خود هم باتوجه‌به سابقه عمان دراین‌زمینه می‌تواند در دستورکار رایزنی‌ها قرار گیرد. سلطان عمان چند روز پیش از حضور در تهران، مهمان «عبدالفتاح السیسی» رئیس‌جمهوری مصر بود و همین سفر گمانه‌ها درباره تصمیم مسقط برای گشودن پرونده تازه میانجیگری میان تهران و قاهره را پررنگ‌تر کرده است. مصر و شاید بحرین، دو سرزمینی باشند که به‌زودی جمهوری اسلامی ایران در مسیر حل سوءتفاهمات با آن‌ها قرار گیرد.

سیاست، همه‌ی داستان نیست
روابط دوجانبه ایران و عمان به‌عنوان دستورکار اصلی سفر رسمی بن‌طارق دیگر نیازی به گمانه ندارد و عمده محورهای این روابط دوجانبه هم معطوف به اقتصاد و توسعه تعاملات تجاری است. آیت‌الله رئیسی در سفر خردادماه سال گذشته خود به عمان و درراستای افزایش تبادلات تجاری، بر تأسیس خانه تجارت ایران در عمان تأکید کرد و این مهم در سفر سلطان عمان هم قطعاً موردتوجه قرار خواهد گرفت. آمارها از رشد قابل‌توجه حجم مبادلات تجاری دو کشور و حتی رسیدن آن به بالاترین سطح در تاریخ روابط تجاری ایران و عمان حکایت دارد. غلامحسین شافعی؛ رئیس اتاق مشترک ایران و عمان در توضیح این افزایش گفته است: «در سال گذشته باتوجه‌به زیرساخت‌های ایجادشده و برحسب حمایت همه‌جانبه دو دولت و سازمان توسعه تجارت از بخش خصوصی و تلاش‌ها و همکاری صمیمانه اتاق بازرگانی عمان و اتاق مشترک به‌عنوان متولیان بخش تجارت کشور حجم تجارت دو کشور از ۲۲۱‌میلیون‌دلار در سال ۲۰۱۳ به یک‌میلیارد و ۸۰۰‌میلیون‌دلار در سال ۲۰۲۲ رسید و حجم صادرات ایران به عمان از ۱۴۶ میلیون دلار در سال ۲۰۱۳ به یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۲ رسید و حجم واردت ایران از عمان از ۷۵‌میلیون‌دلار در سال ۲۰۱۳ به ۸۰۰‌میلیون دلار در سال ۲۰۲۲ افزایش یافت. به‌این‌ترتیب حجم مبادلات تجاری دو کشور در سال با رشد ۴۱‌درصد در سال ۲۰۲۲ نسبت به سال ۲۰۲۱ به رکورد بی‌سابقه‌ای دست یافتیم». مسقط به‌واسطه دسترسی به منابع حاصل از فروش نفت و چشم‌اندازی که برای توسعه ترسیم کرده، آماده پذیرش سرمایه‌ها و دانش موردنیاز برای این توسعه است. حوزه حمل‌ونقل شامل خطوط کشتیرانی، راه‌آهن و پروازهای گردشگری، صنایع سنگین، فناوری‌های دانش‌بنیان، حوزه دفاعی و نظامی و درنهایت حوزه بهداشت‌ودرمان، بسترهای بکری برای حضور ایران است و این حضور باید با شتاب بیشتر پی‌گرفته شود. پنج دهه روابط سیاسی متکی به مصلحت و صلح، عمان را برای ایران به همسایه‌ای مهم و قابل‌اعتماد تبدیل کرده است و این نگاه در عمان هم قابل رهگیری است. مسقط از زمان پیروزی انقلاب اسلامی مردم ایران در سال ۵۷، برخلاف برخی دیگر از کشورها، در دام سناریوهای تخریبی غرب علیه ایران نیفتاد، در برهه‌های خاص و حساس هم این موضوع تکرار شد و به‌همین‌دلیل است که افکار عمومی در ایران، مسقط را به‌عنوان میانجی صلح می‌شناسد و به‌عنوان یک دوست قبول دارد. دولت سیزدهم در تلاش است تا از این دیدگاه مثبت موجود میان دو ملت و دو دولت، حداکثر بهره را برده و در افق پیش‌رو آن را به‌سوی تعاملات اقتصادی هدایت کند.

ارسال دیدگاه شما

بالای صفحه